Pwy sy'n cael sedd wrth y bwrdd sy'n cyfrif
18 Medi 2026
Pwy sy'n cael y cyfle i lunio penderfyniadau – a phwy sydd ar goll o'r sgwrs o hyd?
Yn ystod Wythnos Gynhwysiant Genedlaethol, rydw i wedi bod yn myfyrio ar y cwestiwn hwnnw drwy’r thema Adeiladu Ymddiriedaeth. Llywio Newid. I sefydliadau sy’n gweithio ym maes rheoleiddio gweithwyr proffesiynol iechyd a gofal cymdeithasol, nid mater ychwanegol yw cynhwysiant. Mae’n llunio sut mae penderfyniadau’n cael eu gwneud, sut mae profiadau pwy sy’n cael eu deall ac a all pobl fod â hyder yn y system.
Man cychwyn defnyddiol yw gofyn: Pwy sydd â'r cyfle i gyfrannu pan wneir penderfyniadau pwysig?
Ynglŷn ag Ododo Ediagbonya
Mae Ododo Ediagbonya yn Rheolwr Rhaglen yn Awdurdod Llundain Fwyaf ac yn Aelod Cyswllt o Fwrdd yr Awdurdod Safonau Proffesiynol. Mae ei gwaith presennol yn canolbwyntio ar system sgiliau oedolion Llundain, gwella canlyniadau i Lundainwyr a chryfhau gallu sefydliadol.
Dros y 12 mlynedd diwethaf, mae hi wedi gweithio ar draws llywodraeth leol a rhanbarthol mewn rolau sy'n cwmpasu sgiliau a chyflogaeth, yr amgylchedd ac ynni, gwella gwasanaethau, llywodraethu a sicrwydd. Ar draws y rolau hyn, mae hi wedi datblygu diddordeb penodol yn y ffordd y mae sefydliadau'n gweithio ar draws ffiniau, yn gwrando ar wahanol safbwyntiau ac yn troi cynhwysiant yn gamau ymarferol.
Y tu allan i'r gwaith, mae Ododo yn dywysydd yn ei heglwys leol ac yn gwerthfawrogi cyfleoedd i gysylltu â phobl o wahanol gefndiroedd a ffyrdd o fyw.
Mae ymddiriedaeth yn cael ei hadeiladu trwy weithredu
Ni ellir cymryd yn ganiataol ymddiriedaeth yn syml. Caiff ei hadeiladu drwy brofiadau pobl: a ydynt yn teimlo eu bod yn cael eu clywed, a ellir codi pryderon yn ddiogel ac a yw gwahanol safbwyntiau'n cael eu cymryd o ddifrif.
I arweinwyr sy'n gweithio gyda chwsmeriaid, defnyddwyr gwasanaethau a gweithluoedd amrywiol, mae hyn yn golygu meddwl yn ofalus am effaith penderfyniadau ar wahanol grwpiau o bobl. Mae hefyd yn golygu edrych yn onest ar yr hyn sy'n digwydd y tu mewn i sefydliad ac yn y gwasanaethau y mae'n eu darparu, a gofyn a yw pobl yn cael profiad teg a chyfiawn.
Mae hynny'n golygu gofyn:
- Pwy oedd yn rhan o wneud y penderfyniad?
- Pwy gafodd y cyfle i godi persbectif gwahanol?
- A oedd pobl yn teimlo eu bod yn gallu siarad?
- A wrandawyd arnyn nhw?
Mae'r cwestiynau hyn yn arbennig o bwysig ym maes iechyd a gofal cymdeithasol, lle mae penderfyniadau a wneir gan sefydliadau a gweithwyr proffesiynol yn effeithio ar fywydau pobl, eu profiadau a'u hyder yn y gwasanaethau o'u cwmpas.
Creu lle i wahanol safbwyntiau
Mae ymuno â'r Awdurdod Safonau Proffesiynol fel Aelod Cyswllt o'r Bwrdd wedi gwneud i mi fyfyrio ar werth persbectif.
Ni all unrhyw un person gynrychioli pob profiad. Ond pan fydd gwahanol safbwyntiau yn rhan o'r drafodaeth, mae sefydliadau'n gallu gofyn y cwestiynau cywir yn well, profi rhagdybiaethau a gweld materion o ongl arall.
Dyna werth amrywiaeth o feddwl: her gryfach, mewnwelediad ehangach a phenderfyniadau mwy crwn.
Ond mae cynhwysiant yn ymwneud â mwy na chynrychiolaeth. Mae hefyd yn ymwneud â chreu'r amodau i bobl gyfrannu'n ystyrlon unwaith y byddant yn yr ystafell. Yn gynnar yn fy mhenodiad, dywedodd aelod o'r Bwrdd wrthyf mai dim ond os gallwn ymddangos yn ddilys, yn hyderus bod gan bob un ohonom rywbeth gwerthfawr i'w gynnig, y mae hyn yn gweithio.
Fy llwybr i brofiad Bwrdd
Ymunais â'r PSA bedwar mis yn ôl fel ei Aelod Cyswllt Bwrdd diweddaraf. Mae'r rôl yn creu llwybr i brofiad ar lefel y Bwrdd i rywun na fyddai wedi cael y cyfle hwnnw fel arall. Mae hefyd yn dod â safbwynt gwahanol i amgylchedd y Bwrdd ac yn cynnig lle i ddysgu am lywodraethu, gwneud penderfyniadau ac arweinyddiaeth.
Dros fy misoedd cyntaf, rwyf wedi cael fy nghyflwyno i strwythur y PSA, ei phwerau statudol, ei safbwyntiau polisi a'i Chynllun Strategol 2026-2029. Rwyf wedi mynychu pwyllgorau, wedi dysgu mwy am brosesau llywodraethu ac wedi elwa o fentora.
Yr hyn sydd wedi sefyll allan fwyaf yw pwysigrwydd deinameg y Bwrdd. Mae'r cymysgedd o bobl o amgylch y bwrdd yn llunio sut mae sefydliad yn cael ei redeg. Mae gwaith tîm, cyfathrebu clir, cydweithio a gwerthoedd a rennir i gyd yn helpu i greu'r amodau ar gyfer gwneud penderfyniadau effeithiol.
Mae hefyd wedi gwneud i mi feddwl yn wahanol am o ble mae profiad arweinyddiaeth yn dod. Gall y pethau rydyn ni'n eu dysgu trwy waith, gwirfoddoli, cymryd rhan yn y gymuned a rhyngweithio bob dydd fod yr un mor berthnasol mewn amgylchedd Bwrdd â hyfforddiant ffurfiol neu deitl swydd penodol. Mae arweinyddiaeth hefyd yn ymwneud â gwrando, gofyn cwestiynau, deall pobl ac ymdrin â phroblemau yn feddylgar.
Rwyf wedi tynnu ar brofiad blaenorol o reoli agweddau ar weithredu portffolio menter ar gyfer awdurdod rhanbarthol, a roddodd fewnwelediad i mi i wneud penderfyniadau ar lefel menter. Dangosodd arwain gwaith i gyflwyno arferion comisiynu cynhwysol ar draws portffolio adrannol i mi hefyd sut y gall sefydliadau ymgorffori cynhwysiant ar draws systemau a phrosesau, yn hytrach na'i drin fel rhywbeth ar wahân.
Creu llwybrau i arweinyddiaeth
Os ydym am gael arweinyddiaeth fwy amrywiol, mae angen i ni feddwl yn ofalus am sut mae pobl yn cael eu cyfle cyntaf.
Gall profiad ar y Bwrdd ddod yn rhwystr pan gaiff profiad blaenorol ar y Bwrdd ei drin fel gofyniad i'w ennill. Gall llwybrau strwythuredig helpu i dorri'r cylch hwnnw. Nid yw rôl Aelod Cyswllt o'r Bwrdd yn dileu'r angen am arbenigedd na phrofiad. Mae'n creu amgylchedd â chymorth lle gall rhywun ddatblygu'r ddau.
Mae'r egwyddor yn syml: os ydym am gael gwahanol bobl mewn arweinyddiaeth, mae angen i ni feddwl am sut maen nhw'n cael eu sedd gyntaf wrth y bwrdd. Weithiau mae cynhwysiant yn golygu cael gwared ar rwystr. Weithiau mae'n golygu cynnig cefnogaeth. Ac weithiau mae'n golygu rhoi cyfle i rywun cyn bod ganddyn nhw bob profiad confensiynol ar eu CV.
Llywio newid gyda'n gilydd
Mae ail ran thema eleni yr un mor bwysig: Llywio Newid .
Mae sefydliadau'n newid. Mae cymunedau'n newid. Mae disgwyliadau'n newid. Mae'r heriau sy'n wynebu iechyd a gofal cymdeithasol yn newid hefyd. Wrth iddynt wneud hynny, efallai y bydd angen i'r ystod o safbwyntiau o amgylch y bwrdd newid gyda nhw. Gall lleisiau gwahanol ein helpu i ddeall newid o fwy nag un ongl. Gallant feithrin ymddiriedaeth mewn eiliadau o ansicrwydd a'n helpu i weld yr hyn y gallem ei golli fel arall.
I mi, dyma lle mae dwy ran thema eleni yn dod at ei gilydd.
Rydym yn meithrin ymddiriedaeth pan all pobl weld bod eu lleisiau'n bwysig. Rydym yn llywio newid yn well pan fyddwn yn barod i glywed y lleisiau sy'n ein helpu i'w weld yn wahanol.
Gwneud lle i eraill
Bedwar mis i mewn, mae gen i syniad cliriach o beth mae'n ei olygu i gael sedd wrth y bwrdd. Mae'n gyfle, ond hefyd yn gyfrifoldeb: i aros yn chwilfrydig, gwrando'n ofalus, gofyn cwestiynau a chyfrannu heb gymryd yn ganiataol bod gen i'r ateb bob amser.
Mae hefyd yn gwneud i mi feddwl am y bobl nad ydyn nhw yno eto. Os ydyn ni o ddifrif ynglŷn â chynhwysiant, mae angen i ni barhau i greu llwybrau i arweinyddiaeth i bobl sydd â gwahanol brofiadau, safbwyntiau a llwybrau gyrfa. Ni allwn gymryd yn ganiataol y bydd arweinwyr y dyfodol yn dod o hyd i'w ffordd drwy systemau presennol, neu'n cael y profiad cywir yn rhywle arall.
Nid yw cynhwysiant yn dod i ben pan fydd rhywun yn dod drwy'r drws. Mae hefyd yn ymwneud â'r hyn sy'n digwydd nesaf: a ydyn nhw'n cael eu gwrando, eu cefnogi a'u galluogi i gyfrannu. Rwyf am fynd ati i dreulio fy amser yn y PSA gyda meddylfryd chwilfrydig, dynol a gwerthoedd-arweiniol, wrth feddwl am sut y gallwn barhau i wneud lle i eraill.
Oherwydd yn y pen draw, pwy sy'n cael sedd wrth y bwrdd sy'n cyfrif .