Cyfres o weminarau mynd i'r afael â chamymddwyn rhywiol a'u hatal - adnoddau
14 Mai 2026
Adnoddau
Mae'r adnoddau hyn yn deillio o'r gyfres o weminarau a gynhaliwyd gan yr Awdurdod Safonau Proffesiynol rhwng Medi 2024 a Rhagfyr 2025. Maent yn cynnwys cyflwyniadau lle mae caniatâd wedi'i roi gan y siaradwyr a dolenni i waith arall sy'n berthnasol i'r pynciau a'r cyflwyniadau yn ystod y gyfres. Fe welwch hefyd ddolenni a gwybodaeth am waith arall y mae'r siaradwyr yn ymwneud ag ef neu sy'n gysylltiedig â'u maes pwnc, ac adnoddau eraill a awgrymwyd ganddynt fel rhai defnyddiol i'r rhai sy'n gweithio yn y maes hwn.
Fe welwch hefyd restr o adnoddau cyffredinol eraill sy'n berthnasol i atal ac ymdrin â'r mathau hyn o ddigwyddiadau o gamymddwyn rhywiol ym maes iechyd a gofal cymdeithasol.
Sut i lywio'ch ffordd drwodd
Mae'r adnoddau wedi'u trefnu'n gronolegol. Fe welwch chi:
- disgrifiad byr o bwnc y weminar
- gwybodaeth am y cyflwynydd(wyr)
- dolenni ymlaen i ddeunydd cysylltiedig
- lle mae cyflwyniad ar gael, opsiwn i'w lawrlwytho.
Cysylltwch
Rydym yn hapus iawn i dderbyn awgrymiadau ynghylch sut y gallem adeiladu hwn fel storfa wybodaeth i'r rhai sy'n gweithio yn y maes hwn. Cysylltwch â Douglas.Bilton@professionalstandards.org.uk os oes gennych ddiddordeb mewn cyfrannu.
Chwiliwch am
Rydym wedi/byddwn hefyd yn cyhoeddi:
- Mewnwelediadau sy'n deillio o'r gweminarau sy'n ymdrin â'r mater o atal y math hwn o gamymddwyn (a gyhoeddwyd ym mis Mai 2026)
- Canllawiau i reoleiddwyr ar wella'r ymdriniaeth â honiadau o'r math hwn o gamymddwyn drwy'r broses addasrwydd i ymarfer
Rhybudd sbardun ac ymwadiad
Noder y bydd rhai o'r dolenni hyn yn eich tywys i ffwrdd o wefan y PSA. Ni allwn warantu y bydd yr holl ddeunydd yn gyfredol, y bydd dolenni'n dal i weithio na'r math o gynnwys a gwmpesir.
Rhybudd cynnwys: Mae'r dudalen hon a'r adnoddau cysylltiedig yn ymwneud â chamymddwyn rhywiol mewn gofal iechyd a chymdeithasol. Mae rhywfaint o ddeunydd yn cynnwys trafodaeth am aflonyddu rhywiol, cam-drin rhywiol a thrawma cysylltiedig, a allai beri gofid i rai darllenwyr. Cymerwch ofal wrth ddarllen ac ystyriwch gamu i ffwrdd neu geisio cymorth os oes angen.
Gweminar: Rhaglen Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol GIG Lloegr
6 Medi 2024 | Catherine Hinwood, GIG Lloegr
Agorodd y weminar gyda throsolwg o'r cyd-destun cymdeithasol ar gam-drin domestig a thrais rhywiol, data ar gamymddwyn rhywiol yn y GIG, gan gynnwys rhannu canlyniadau arolygon staff y GIG, gan ddatgelu cyfrannau sylweddol o staff a brofodd gamymddwyn rhywiol yn ystod y 12 mis diwethaf, gydag amrywiadau ar draws proffesiynau a sectorau. Parhaodd y weminar gydag esboniad o ddatblygiad y Siarter Diogelwch Rhywiol . Mae'r Siarter yn nodi egwyddorion ar gyfer mynd i'r afael â chamymddwyn rhywiol yn y gweithle, a'i weithrediad ar draws bron i 400 o sefydliadau gofal iechyd. Tynnwyd sylw hefyd at rwystrau i adrodd am gamymddwyn rhywiol yn ogystal â'r heriau yn y broses ymchwilio, gan bwysleisio'r angen am ganllawiau clir ac ymyriadau cenedlaethol; pwysigrwydd newid diwylliant a fframweithiau atebolrwydd cyson i greu mannau diogel ar gyfer adrodd am gamymddwyn rhywiol yn y GIG a mynd i'r afael â hi.
Dolenni Defnyddiol
Adnoddau polisi GIG Lloegr gan gynnwys siarter sefydliadol
Diweddariad ar gamau gweithredu ym mis Rhagfyr 2025 i atal camymddwyn rhywiol
Gweithle Dyfodol (yn cynnwys adnoddau sy'n gysylltiedig â rhaglen Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol ( angen mewngofnodi i'r GIG )
Gweminar: Gwella diogelwch rhywiol yn y sector ambiwlans
24 Medi 2024 | Cymdeithas Prif Weithredwyr Ambiwlansys, Bron Biddle a HCPC, Kellie Green
Canolbwyntiodd cyflwyniadau gan Bron Biddle a Kelly Green ar leihau casineb at fenywod a gwella diogelwch rhywiol o fewn y sector ambiwlans a rôl y HCPC fel rheoleiddiwr parafeddygon. Dechreuodd y weminar gyda throsolwg o rôl y HCPC yn rheoleiddio 15 o broffesiynau a'r heriau y mae parafeddygon yn eu hwynebu, gan gynnwys y nifer uchel o bryderon addasrwydd i ymarfer sy'n gysylltiedig â chamymddwyn rhywiol a'r her a gyflwynir gan y diwylliant o fewn y sector ambiwlans. Canfyddiadau o'r ymchwil People Like Us , yn tynnu sylw at y pwysau ar y sector ambiwlans, datblygiad cyflym y proffesiwn parafeddygol, a'r diwylliant ofn sydd wedi'i wreiddio. Mae yna hefyd gyffredinolrwydd bwlio, aflonyddu a chamymddwyn rhywiol o fewn y sector ambiwlans, gan bwysleisio'r angen am amgylchedd cefnogol ar gyfer adrodd am ymddygiadau o'r fath.
Darparodd Bron Biddle brofiad o aflonyddu rhywiol o fewn y sector ambiwlans a'i chymhelliant i arwain y rhaglen waith yn y sector ambiwlans ar gyfer lleihau casineb at fenywod a gwella diogelwch rhywiol. Lansiwyd y rhaglen ym mis Hydref 2023, ac mae'n canolbwyntio ar leihau niwed, dysgu adferol, a grymuso cymuned o amgylch diogelwch rhywiol. Tynnwyd sylw at gefnogaeth i weithwyr proffesiynol sy'n ymwneud ag achosion cymhleth a datblygu canllaw ar gyfer llywio gwrthwynebiad yn ogystal â'r blaenoriaethau ymchwil parhaus, datblygu model iechyd cyhoeddus, a phwysigrwydd uwchsgilio gweithwyr proffesiynol i wella diogelwch rhywiol o fewn y sector ambiwlans.
Dolenni defnyddiol
Gweminar: Agweddau at gamymddwyn rhywiol gan feddygon 1986 hyd heddiw
12 Chwefror 2025 | Yr Athro Tim David a Hania Khalid
Cyflwynodd yr Athro David achos yr Athro Oliver Brooke, a gafwyd yn euog o gaffael a dosbarthu delweddau o gam-drin rhywiol plant ym 1986. Tynnodd yr achos sylw at drugaredd y llys apêl, a leihaodd ddedfryd Brooke. Arweiniodd rhaglen Dispatches ym 1998, a ddatgelodd gamymddwyn rhywiol gan feddygon, at newidiadau mewn deddfwriaeth a gwell dealltwriaeth o ddifrifoldeb troseddau o'r fath. Cyflwynodd Hania Khalid ei hymchwil gan dynnu sylw at y dedfrydau carchar, gorchmynion troseddwyr rhyw, a chanlyniadau'r tribiwnlysoedd. Nododd fod 95.9% o'r achosion wedi arwain at ddileu, tra bod dau feddyg wedi'u hatal ac yn ddiweddarach wedi cael caniatâd i ailddechrau ymarfer clinigol. Crynhodd yr Athro David y pwyntiau dysgu o'r ymchwil, gan gynnwys effaith newidiadau sy'n gysylltiedig â TG, a manteision system reoleiddio'r DU. Pwysleisiodd bwysigrwydd y PSA wrth adolygu penderfyniadau gwrandawiadau terfynol ac amddiffyn y cyhoedd. Trafododd y cyfranogwyr bwysigrwydd ymyrraeth gynnar, rôl cydweithwyr wrth ganfod ymddygiad amheus, a'r potensial i AI gyfrannu at gynhyrchu a chanfod delweddau anweddus. Pwysleisiasant yr angen am well ymwybyddiaeth a mecanweithiau adrodd.
Lawrlwythwch grynodeb o'r cyflwyniad a'r pwyntiau trafod
Gweminar: Camymddwyn rhywiol gan weithwyr gofal iechyd a gweithwyr proffesiynol sy'n cynnwys cydweithwyr
28 Chwefror 2025 | 39 Essex Chambers, Alexis Hearnden a'r PSA, Rachael Culverhouse-Wilson
Esboniodd Pennaeth Cyfreithiol y PSA, Rachel Culverhouse Wilson, rôl y PSA wrth adolygu penderfyniadau addasrwydd i ymarfer a'r broses ar gyfer apelio yn erbyn achosion. Tynnodd sylw at gamau'r adolygiad cychwynnol, yr adolygiad achos manwl, a chyfarfodydd achos a chyflwynodd ddata ar adolygiadau achos ac apeliadau'r PSA yn ymwneud â chamymddwyn rhywiol, gan nodi cynnydd mewn achosion ac apeliadau dros y blynyddoedd. Pwysleisiodd bwysigrwydd pwyntiau dysgu a'r heriau wrth gategoreiddio achosion. Alexis Hearndon o 39 Siambr Essex dadansoddodd y gwahaniaeth rhwng aflonyddu rhywiol a chamymddwyn rhywiol, yr effaith ar ddiwylliant y gweithle, a phwysigrwydd ffiniau clir a pholisïau effeithiol. Tynnodd sylw at achosion diweddar a rôl rheoleiddwyr wrth fynd i'r afael â'r materion hyn. Adolygodd ymchwil ar gamymddwyn rhywiol, gan gynnwys astudiaethau gan Unison a'r PSA a phwysleisiodd bwysigrwydd gweithredu pendant a modelu rôl gan uwch reolwyr wrth fynd i'r afael â chamymddwyn rhywiol. Cyfeiriodd at adolygiadau diwylliant gan sefydliadau fel Gwasanaeth Tân ac Achub De Cymru a Siarter GIG Lloegr ar Ddiogelwch Rhywiol yn y Gwaith.
Dolenni defnyddiol:
Gweminar: Gwaith y Cyngor Meddygol Cyffredinol i fynd i'r afael â chamymddwyn rhywiol mewn gofal iechyd
4 Mawrth 2025 | Tista Chakravarty-Gannon, Liz Jenkins ac Anna Rowlands
Ffocws y weminar hon oedd gwaith y Cyngor Meddygol Cyffredinol i fynd i'r afael â chamymddwyn rhywiol, gan gynnwys gwelliannau mewn canllawiau atal a chefnogaeth newydd ar gyfer adrodd pryderon.
Trafododd y weminar safonau a'r ymdrechion ataliol gan y GMC, gan dynnu sylw at bwysigrwydd y safonau wrth yrru newid diwylliannol. Rhannwyd gwybodaeth am y gweithdai a'r hyfforddiant a ddarparwyd gan y GMC i godi ymwybyddiaeth ac ymdrin ag arwyddion rhybuddio o gamymddwyn rhywiol. Eglurwyd y broses addasrwydd i ymarfer ar gyfer ymdrin ag achosion o gamymddwyn rhywiol, gan gynnwys y camau ymchwilio a gwneud penderfyniadau. Tynnwyd sylw hefyd at bwysigrwydd cyfarparu staff i ymdrin â'r achosion hyn a'r hyfforddiant a ddarperir i sicrhau gwell cefnogaeth i ddioddefwyr. Amlinellwyd hefyd y gefnogaeth a ddarperir i ddioddefwyr a goroeswyr, gan gynnwys adnoddau wedi'u teilwra a chanllawiau ar yr hyn i'w ddisgwyl gan y broses addasrwydd i ymarfer. Bu diweddariadau i ganllawiau gwneud penderfyniadau'r GMC, gan gynnwys cynnwys newydd ar ddifrifoldeb camymddwyn rhywiol a'r ffactorau sy'n cynyddu ei ddifrifoldeb.
Dolenni defnyddiol:
- Adroddiad rhaglen ELSA
- I feddygon: Canllawiau penderfynu a oes angen camau rheoleiddio , a chanllawiau newydd MPTS - Canllawiau i'w defnyddio mewn gwrandawiadau meddygon
- Ar gyfer PA/AA: Canllawiau penderfyniad ynghylch a oes angen camau rheoleiddio , canllawiau penderfyniad ynghylch pa gamau cyfyngol sy'n ofynnol , a chanllawiau newydd MPTS - Canllawiau i'w defnyddio mewn gwrandawiadau PA ac AA
Gweminar: Diogelu Gweithwyr (Diwygio Deddf Cydraddoldeb 2010): Dyletswydd cydraddoldeb y sector cyhoeddus, disgwyliadau newidiol a'r effaith ar reoleiddwyr
26 Mawrth 2025 | Capsticks Nicky Green, Partner, Jonathan Lewis, Partner a Keziah Pearson, Partner
Cyflwynodd Keziah Pearson y Ddeddf Diogelu Gweithwyr, gan dynnu sylw at ei harwyddocâd wrth gryfhau amddiffyniad i weithwyr rhag aflonyddu rhywiol, gan bwysleisio'r heriau y mae sefydliadau'n eu hwynebu wrth addasu i'r disgwyliadau newydd a ddaw yn sgil y ddeddfwriaeth hon. Mae'r Ddeddf yn rhoi mwy o ffocws ar ddiogelwch rhywiol a chamymddwyn, gan ei briodoli i newidiadau diwylliannol, rheoliadau'r bwlch cyflog rhwng y rhywiau, a newidiadau yn nulliau ymchwilio'r heddlu. Tynnodd y cyflwynwyr sylw at bwysigrwydd mynd i'r afael â chamymddwyn rhywiol yn y gweithle. Mae'r Ddyletswydd Ataliol newydd ar Gyflogwyr yn golygu bod yn rhaid i gyflogwyr gymryd camau rhesymol i atal aflonyddu rhywiol. Mae'r ddyletswydd hon yn berthnasol i bob cyflogwr, waeth beth fo'u maint. Roedd hyn yn cynnwys trafodaeth ar yr effaith ar reoleiddwyr gan nodi y bydd y newid yn y gyfraith a'r ffocws cynyddol ar gamymddwyn rhywiol yn debygol o arwain at gynnydd mewn atgyfeiriadau at reoleiddwyr. Parhaodd y weminar gyda thrafodaeth ar ddifrifoldeb camymddwyn rhywiol a'i effaith ar addasrwydd i ymarfer, gan bwysleisio'r angen am gysondeb ymhlith rheoleiddwyr a phwysigrwydd ystyried niwed, ymgysylltiad cofrestryddion, a ffactorau lliniaru. Tynnwyd sylw hefyd at y risgiau a'r heriau y mae rheoleiddwyr yn eu hwynebu wrth fynd i'r afael â honiadau o gamymddwyn rhywiol. Roedd y rhain yn cynnwys: hawliadau posibl, adolygiadau barnwrol, a'r angen am dryloywder a chyfathrebu.
Gweminar: Materion yn codi o apeliadau Adran 29 ac Adran 40B y PSA
21 Gorffennaf 2025 | Ros Foster, Hill Dickinson a Rachael Culverhouse-Wilson, PSA
Dechreuodd y weminar gyda thrafodaethau ynghylch pedwar achos apêl yn ymwneud â chamymddwyn rhywiol, gan gwmpasu materion o gyhuddo i benderfyniadau sancsiynu ac apeliadau gan y PSA. Tynnodd yr achosion hyn sylw at bwysigrwydd trin tystiolaeth yn briodol, ymgysylltu â thystion, ac ystyried hyder a safonau'r cyhoedd mewn penderfyniadau am nam. Yna trafodwyd y pedwar achos gyda'r cefndir a pham y gwnaeth y PSA apelio a chanlyniadau'r apeliadau a'r dyfarniadau.
Gweminar: Deall troseddwyr camymddwyn rhywiol - damcaniaethau ac esboniadau allweddol
22 Gorffennaf 2025 | Yr Athro Rosalind Searle, Prifysgol Glasgow
Trafododd yr Athro Rosalind Searle darddiad a lluosogiad aflonyddu a cham-drin rhywiol, gan dynnu ar amrywiol ffynonellau data. Tynnodd yr Athro Searle sylw at bwysigrwydd deall camau adrodd ac effaith trawma ar dystion a thargedau, gan bwysleisio'r angen i gydnabod torri ymddiriedaeth ar sawl lefel. Parhaodd y weminar gyda thrafodaeth ynghylch pwysigrwydd canfod cynnar mewn amgylcheddau hyfforddi a'r angen am gadw llygad ar borthladdoedd gan brifysgolion a sefydliadau hyfforddi. Tynnwyd sylw at bwysigrwydd systemau sefydliadol, arolygon staff, adrodd dienw, ac ymchwiliadau sy'n seiliedig ar drawma i ganfod ac ymdrin ag aflonyddu a cham-drin rhywiol. Amlinellwyd y cysyniad o ddatgysylltiad moesol a'r angen i ddeall ymddygiadau troseddwyr, gan gynnwys eu heffaith ar dargedau a sefydliadau. Daeth y weminar i ben gyda phethau allweddol i'w cymryd a strategaethau atal, gan gynnwys amgylcheddau proffesiynol, addysg i bobl sy'n sefyll i fyny, hyfforddiant EDI, ac adrodd a sancsiynau effeithiol.
Dolenni defnyddiol:
Ffeithiau a Mythau | Aflonyddu Rhywiol a Cham-drin Rhwng Meddygon
Dychwelyd i'r Gwaith | Aflonyddu a Cham-drin Rhywiol Rhwng Meddygon
Pwy sy'n cael ei effeithio? | Aflonyddu a Cham-drin Rhywiol Rhwng Meddygon
Searle, RH, a Garippa, L. (2025) Ffactorau cymdeithasol, diwylliannol a strwythurol wrth adrodd: Astudiaeth achos baradamig o gam-drin rhywiol hyfforddeion meddygol. Gwyddor Gymdeithasol mewn Meddygaeth - Ymchwil Ansoddol mewn Iechyd.
Llyfr: Aflonyddu Rhywiol rhwng Meddygon: Iachau Diwylliannau Meddygol ledled y Byd
Fideo byr yn cyflwyno'r llyfr a gyflwynir gan gyd-olygyddion
Gweminar EAWOP Atal aflonyddu ac ymosodedd yn y gweithle
Animeiddiad EAWOP: Tawelwch yw Aur?
Animeiddio EAWOP: Pam mae pobl dda yn gwneud pethau drwg?
Erthygl cyfnodolyn: Aflonyddu rhywiol, ymosodiad rhywiol a threisio gan gydweithwyr yn y gweithlu llawfeddygol, a sut mae menywod a dynion yn byw realiti gwahanol: astudiaeth arsylwadol gan ddefnyddio pwysau sy'n deillio o boblogaeth y GIG
Erthygl cyfnodolyn: Faint mwy o bobl fydd yn cael eu cam-drin cyn i ni weithredu ar drais rhywiol mewn gofal iechyd?
Gweminar: Camymddwyn rhywiol mewn deintyddiaeth
4 Medi 2025 | Prifysgol Manceinion, Susanne Gibson a'r Cyngor Deintyddol Cyffredinol, Lauren Stockham
Cyflwyniad yn canolbwyntio ar ymchwil ddiweddar a gomisiynwyd gan y Cyngor Deintyddol Cyffredinol i archwilio materion sy'n ymwneud â chamymddwyn rhywiol yn yr amgylchedd deintyddol. Nod yr astudiaeth oedd archwilio tystiolaeth gyfredol ar gamymddwyn rhywiol mewn lleoliadau deintyddol a llunio argymhellion ar gyfer datblygu polisi ac ymchwil bellach. Cyflwynwyd y canfyddiadau allweddol yn amlinellu pa mor gyffredin yw camymddwyn rhywiol ymhlith myfyrwyr deintyddol, hylenyddion a deintyddion, a'r mathau o gamymddwyn a brofir. Trafodwyd goblygiadau i reoleiddwyr, gan gynnwys yr angen i reoleiddwyr leihau nifer yr achosion o gamymddwyn rhywiol, cefnogi adrodd, a darparu canllawiau penodol ar gamymddwyn rhywiol.
Dolenni defnyddiol:
Asesiad Tystiolaeth Cyflym y Cyngor Deintyddol Cyffredinol: Camymddwyn rhywiol mewn deintyddiaeth , Prifysgol Manceinion Mai 2025 Camymddwyn rhywiol mewn deintyddiaeth
Camymddwyn rhywiol mewn deintyddiaeth - fideo YouTube ymchwil yn crynhoi'r gwaith
Lawrlwythwch y cyflwyniad
Gweminar: Atal ac ymateb i honiadau o gamymddwyn rhywiol - sut mae diwylliannau mwy diogel yn tarfu ar ymddygiad troseddwyr ac yn amddiffyn eich sefydliad
8 Medi 2025 | Calchddiwylliant, Kerry Best a Becky York
Canolbwyntiodd y weminar hon ar atal ac ymateb i gamymddwyn rhywiol mewn gwahanol sectorau.
Rhannodd y cyflwynwyr ystadegau ar gamymddwyn rhywiol, gan bwysleisio ei gyffredinolrwydd yn y gymdeithas a'r gweithle, gan gynnwys y GIG a'r gweithlu llawfeddygol. Parhaodd y weminar gyda thrafodaeth ar yr heriau y mae unigolion yn eu hwynebu wrth adrodd am gamymddwyn rhywiol, gan gynnwys pryderon ynghylch dial, effaith gyrfa, a'r angen am gefnogaeth sy'n seiliedig ar drawma. Tynnodd sylw hefyd at effeithiau seicolegol, corfforol, cymdeithasol a phroffesiynol sylweddol camymddwyn rhywiol ar unigolion. Gorffennodd y weminar gyda chrynodeb o rôl hanfodol rheoleiddwyr wrth greu diwylliannau mwy diogel, gosod safonau, a sicrhau ymatebion sy'n seiliedig ar drawma i gamymddwyn rhywiol.
Dolenni defnyddiol:
Lawrlwythwch y cyflwyniad
Gweminar: Persbectifau seicolegol a chyfreithiol ar ganiatâd
23 Medi 2025 | Nina Burrowes, The Consent Collective a Ros Foster, Hill Dickinson
Canolbwyntiodd y weminar hon ar ganiatâd, gan gynnwys trafodaethau ynghylch mythau a chamsyniadau cyffredin am niwed rhywiol a aflonyddu, fel y gred bod dioddefwyr go iawn yn adrodd ar unwaith neu'n cynnig gwrthwynebiad. Pwysleisiodd y cyflwynwyr bwysigrwydd deall y negeseuon diwylliannol sy'n llunio'r camsyniadau hyn a'r angen i'w herio a thynnu sylw at sut y gall y mythau/camsyniadau hyn arwain at ymchwiliadau rhagfarnllyd. Roedd y persbectif cyfreithiol yn cynnwys y diffiniad cyfreithiol o ganiatâd, gan bwysleisio pwysigrwydd dewis, rhyddid a gallu. Trafodasant berthnasedd y diffiniad hwn mewn cyd-destunau troseddol a rheoleiddiol a'r angen i osgoi mythau a stereoteipiau cyffredin mewn ymchwiliadau.
Dolenni defnyddiol:
Achosion o aflonyddu rhywiol 'Mae o'n dweud ei bod hi'n dweud'. Dihangfa neu'n llawn tystiolaeth__Papur Trafod.pdf
Mythau a chamsyniadau y dylai pob ymchwilydd aflonyddu rhywiol eu gwybod (Consent Collective).pdf
Yr achos dros gyfweliadau sy'n canolbwyntio ar yr ymatebwyr (Consent Collective).pdf
Ymateb i her mythau treisio yn y Llys
Llyfr (Mai 2026) Pob Cam Rhesymol: Sut Mae Seicoleg yn Trawsnewid Atal Aflonyddu Rhywiol yn y Gweithle (rhagolwg am ddim ar gael)
Gweminar: Atal cam-drin rhywiol mewn gofal iechyd: persbectif ymchwilydd-goroeswr
29 Medi 2025 | Joni Browne, o Opening Up - prosiect di-elw i atal cam-drin rhywiol gan weithwyr gofal iechyd proffesiynol
Tynnodd Joni Browne, ymchwilydd a goroeswr cam-drin rhywiol gan weithiwr gofal iechyd proffesiynol, ar y ddau safbwynt i drafod atal cam-drin rhywiol gan weithwyr gofal iechyd proffesiynol trwy ddulliau sy'n seiliedig ar dystiolaeth. Tynnodd sylw at sut mae cam-drin yn aml yn datblygu trwy feithrin perthynas amhriodol - trin graddol o fewn anghydbwysedd pŵer - gan ei gwneud hi'n anodd ei ganfod, yn enwedig o ystyried ymddiriedaeth cleifion mewn ymarferwyr ac ansicrwydd ynghylch ffiniau meddygol priodol. Yn aml, mae dioddefwyr yn profi niwed seicolegol hirdymor, gan gynnwys PTSD, pryder ac iselder, a all ohirio datgelu am flynyddoedd. Mae adrodd yn cael ei gymhlethu ymhellach gan rwystrau systemig fel dynameg pŵer, ofn anghrediniaeth, a chraffu ar hygrededd dioddefwyr, tra bod dangosyddion cynnil o gam-drin yn aml yn mynd heb i neb sylwi arnynt. I fynd i'r afael â hyn, cynigiodd Joni ymyriadau sy'n canolbwyntio ar y defnyddiwr fel systemau monitro deallus, ymyriadau technolegol, prosesau cwyno gwell a thosturiol, a hyfforddiant gorfodol a ddatblygwyd ar y cyd â goroeswyr. Rhoddwyd pwyslais hefyd ar rymuso cleifion trwy addysg, offer caniatâd, a mesurau diogelwch fel hebrwngwyr neu apwyntiadau wedi'u recordio. I gloi, argymhellodd Joni fod mynd i'r afael â cham-drin mewn gofal iechyd yn gofyn am ganfod yn gynnar, systemau adrodd cefnogol, ac arferion tryloyw sy'n canolbwyntio ar y claf.
Dolenni defnyddiol:
Agor i Fyny: Rhoi Terfyn ar Gam-drin Rhywiol gan Weithwyr Proffesiynol Iechyd
Lawrlwythwch grynodeb o'r cyflwyniad
Gweminar: Achosion coll? A ellir unioni camymddwyn rhywiol proffesiynol?
24 Hydref 2025 | Cwmni Ffiniau Proffesiynol, Jonathan Coe a Hazel Russo
Trafododd y weminar hon ffactorau risg, atal ac adferiad sy'n gysylltiedig â chamymddwyn rhywiol proffesiynol, gan dynnu ar brofiad y cyflwynwyr gyda gweithwyr iechyd proffesiynol sy'n cael eu hymchwilio.
Esboniodd y sesiwn sut y gellir atal camymddwyn rhywiol proffesiynol, ac mewn rhai achosion, sut y gellir ei unioni. Disgrifiodd y Cwmni Ffiniau Proffesiynol y mathau o ymddygiadau sy'n codi pryder (gan gynnwys ymddygiad rhywioledig ac erydiad ffiniau), arwyddion rhybuddio cyffredin, a phwysigrwydd asesu cyd-destun a ffactorau risg i lywio cynlluniau unioni. Amlinellasant hefyd lwybrau ac amseriad atgyfeirio, eu dull o feithrin mewnwelediad ac atebolrwydd, senarios nodweddiadol y maent yn eu gweld, a chamau ataliol ymarferol megis ffiniau cliriach, cydnabod deinameg pŵer, strwythurau atebolrwydd, hunanymwybyddiaeth, a cheisio cefnogaeth.
Gweminar: Ffiniau, cyffwrdd a'r gweithiwr unig
1 Rhagfyr 2025 | Hyfforddiant Julie Stone
Canolbwyntiodd y weminar hon ar weithwyr unigol a ffiniau a rôl rheoleiddwyr wrth ddarparu polisïau a chodau ymddygiad cyson yn ogystal â'r heriau y mae gweithwyr unigol yn eu hwynebu wrth gynnal ffiniau proffesiynol. Pwysleisiodd y cyflwynydd bwysigrwydd mynd i'r afael â thorri ffiniau yn gynnar a thynnodd sylw at yr angen i reoleiddwyr ddiweddaru eu hiaith a'u cysyniadau sy'n ymwneud â chamymddwyn rhywiol. Esboniodd y cyflwynydd hefyd fod torri ffiniau yn nodwedd o bob proffesiwn rheoleiddiedig a thrafododd bwysigrwydd polisïau a chodau ymddygiad cyson ar gyfer pob aelod o staff, gan gynnwys staff nad ydynt yn cael eu rheoleiddio. Bu trafodaeth hefyd ynghylch perthnasoedd cydweithwyr a'r pryder cynyddol ynghylch torri ffiniau rhwng cydweithwyr, yn enwedig yng nghyd-destun dynameg pŵer a phwysleisiodd nad yw'r materion hyn yn ymwneud â pherthnasoedd cleifion yn unig ond hefyd â chynnal ffiniau proffesiynol gyda chydweithwyr.
Dolenni defnyddiol:
Dadansoddiad Thematig o Addysg a Hyfforddiant Ffiniau - Cyngor Osteopathig Cyffredinol
Lawrlwythwch y cyflwyniad
Gwaith a gomisiynwyd gan yr Awdurdod Safonau Proffesiynol
- Ymddygiadau rhywiol rhwng ymarferwyr iechyd a gofal: ble mae'r ffin? Simon Christmas (2018), wedi'i gomisiynu gan PSA
- Afalau Drwg? Casgenni Drwg? Neu seleri drwg? Rhagflaenwyr a phrosesau camymddwyn proffesiynol mewn iechyd a gofal yn y DU Yr Athro Rosalind Searle a'i chydweithwyr (2017)
- Camymddwyn rhywiol mewn gofal iechyd a chymdeithasol: deall mathau o gam-drin a meddyliau moesol troseddwyr Yr Athro Rosalind Searle (2019)
Adnoddau defnyddiol eraill nad ydynt yn gysylltiedig â chyfres gweminarau
Adnoddau cyfreithiol
- Diffiniadau allweddol: treisio ac ymosodiad rhywiol – Deddf Troseddau Rhywiol 2003: Deddf Troseddau Rhywiol 2003
- Diffiniad o aflonyddu rhywiol – Deddf Cydraddoldeb 2010: Deddf Cydraddoldeb 2010
- Deddf Diogelu Gweithwyr 2023: Deddf Diogelu Gweithwyr (Diwygio Deddf Cydraddoldeb 2010) 2023
- Canllawiau’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol ar atal aflonyddu rhywiol yn y gwaith: Canllaw 8 cam i gyflogwyr: Atal aflonyddu rhywiol yn y gwaith | y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol
- Gwasanaeth Erlyn y Goron: Strategaeth Trais yn Erbyn Menywod a Merched 2025-2030: CPS_Violence_against_women_and_girls_strategy_2030_FINAL_EXTERNAL_PUBLICATION.pdf
- Gwasanaeth Erlyn y Goron: Treisio a Throseddau Rhywiol - Atodiad A: Mynd i'r Afael â Mythau a Stereoteipiau Treisio: Treisio a Throseddau Rhywiol - Atodiad A: Mynd i'r Afael â Mythau a Stereoteipiau Treisio | Gwasanaeth Erlyn y Goron
Polisi Llywodraeth y DU
- Rhyddid rhag trais a cham-drin: strategaeth drawslywodraethol: Rhyddid rhag trais a cham-drin: strategaeth drawslywodraethol - GOV.UK
Ymchwil
- Troseddwyr pwerus: Troseddwyr Pwerus – prosiect ERC/UKRI dan arweiniad Dr Natasha Mulvihill, Prifysgol Bryste, DU.
- Gweler hefyd y prosiect Agor uchod.
Adroddiadau ac ymchwil cyhoeddedig eraill
Swyddfa Cydraddoldeb y Llywodraeth
- Arolwg aflonyddu rhywiol 2020: https://assets.publishing.service.gov.uk/media/60f03e068fa8f50c77458285/2021-07-12_Sexual_Harassment_Report_FINAL.pdf
UNISON
- Nid yw byth yn iawn: adroddiad ar aflonyddu rhywiol yn erbyn staff gofal iechyd, 2019: Microsoft Word - sexualharassreportfinal.docx
- Gyda Nursing Times, Arolwg 2021: Mae mwyafrif y staff nyrsio wedi profi aflonyddu rhywiol yn y gwaith, yn ôl arolwg - UNISON Cenedlaethol
- Arolwg-aflonyddu-rhywiol-UNSON-NT.pdf
Grŵp Gwaith Coleg Brenhinol y Llawfeddygon ar Gamymddwyn Rhywiol mewn Llawfeddygaeth
- Torri'r Tawelwch Mynd i'r Afael â Chamymddwyn Rhywiol mewn Gofal Iechyd 2023: db2313_6246937816244a589b4519284026586a.pdf (Noder: dolenni pellach yn y cyfeiriadau)
- Erthygl BJS gan aelodau'r gweithgor 2023: Aflonyddu rhywiol, ymosodiad rhywiol a threisio gan gydweithwyr yn y gweithlu llawfeddygol, a sut mae menywod a dynion yn byw realiti gwahanol: astudiaeth arsylwadol gan ddefnyddio pwysau sy'n deillio o boblogaeth y GIG: Aflonyddu rhywiol, ymosodiad rhywiol a threisio gan gydweithwyr yn y gweithlu llawfeddygol, a sut mae menywod a dynion yn byw realiti gwahanol: astudiaeth arsylwadol gan ddefnyddio pwysau sy'n deillio o boblogaeth y GIG | BJS | Oxford Academic
- Torri'r Tawelwch ar Gamymddwyn Rhywiol mewn Llawfeddygaeth: Blwyddyn yn Ddiweddarach, 2024: db2313_f29e309e35274828a9aedc8b03dd6e24.pdf (Noder: dolenni pellach yn y cyfeiriad
- Troi'r Llanw: Cynnydd a Chamau Gweithredu i Gefnogi Targedau Camymddwyn Rhywiol mewn Llawfeddygaeth, 2025: Troi'r-llanw-cynnydd-camymddwyn-rhywiol-mewn-llawdriniaeth.pdf
- Erthygl a gyhoeddwyd ym Mwletin Coleg Brenhinol y Llawfeddygon Diogelu neu alluogi? Adolygiad o dribiwnlysoedd ymarferwyr meddygol sy'n ymwneud â chamymddwyn rhywiol: https://publishing.rcseng.ac.uk/doi/10.1308/rcsbull.2025.124#con4