Gweithdrefnau cosmetig di-lawfeddygol - cefnogi arfer mwy diogel

Mae gweithdrefnau cosmetig anlawfeddygol, fel chwistrelliadau, llenwyr a thriniaethau croen, yn gynyddol gyffredin ledled y DU. Er bod llawer o bobl yn dewis y triniaethau hyn yn ddiogel, mae bylchau sylweddol o hyd yn y ffordd y cânt eu rheoleiddio. Mae'r PSA yn galw am ddull clir, cyson a seiliedig ar risg ar draws pedair gwlad y DU i amddiffyn y cyhoedd yn well, codi safonau diogelwch defnyddwyr a chefnogi arfer mwy diogel ar draws y sector.

Pam mae rheoleiddio'n bwysig

Mae pryderon ynghylch gweithdrefnau cosmetig anlawfeddygol wedi bodoli ers tro byd. Disgrifiodd Adolygiad Keogh yn 2013, a gomisiynwyd ar ôl sgandal mewnblaniadau bron PIP, ymyriadau anlawfeddygol fel “argyfwng sy’n aros i ddigwydd” oherwydd diffyg rheoleiddio, safonau hyfforddi a diogelu cleifion. Dros ddegawd yn ddiweddarach, mae llawer o’r pryderon hynny’n parhau, heb unrhyw ofynion gorfodol ar waith ar gyfer rhai o’r gweithdrefnau risg uchaf.

"Wrth i'r galw gynyddu, felly hefyd mae adroddiadau am weithdrefnau gwael ac arferion anniogel. Weithiau nid mewn clinigau y rhoddir triniaethau, ond mewn salonau harddwch neu hyd yn oed mewn cartrefi preifat. Er bod mwy o ddynion yn ceisio triniaeth, menywod yw mwyafrif y defnyddwyr o hyd, o bosibl wedi'u dylanwadu gan bwysau cymdeithasol dwys ynghylch ymddangosiad benywaidd."

Caroline Corby, Cadeirydd PSA, mewn sesiwn Holi ac Ateb ar weithdrefnau cosmetig anlawfeddygol a sut i wella diogelwch

Dulliau o reoleiddio gweithdrefnau cosmetig anlawfeddygol ledled y DU

Er bod pob un o'r pedair gwlad – Lloegr, yr Alban, Cymru, a Gogledd Iwerddon (GI) – yn gyfrifol am ddiwallu anghenion iechyd a gofal cymdeithasol ei phoblogaeth ei hun, mae cymhwysedd datganoledig dros reoleiddio proffesiynol yn amrywio ar draws yr awdurdodaethau hyn.

Mae triniaethau cosmetig anlawfeddygol fel Botox, llenwyr croenol, a phlicio cemegol yn gynyddol boblogaidd, ond maent yn cario risgiau difrifol pan gânt eu perfformio gan ymarferwyr sydd wedi'u hyfforddi'n wael neu'n ddiegwyddor. Mae'r PSA wedi codi pryderon dro ar ôl tro ynghylch y diffyg goruchwyliaeth yn y sector hwn ac yn cefnogi cyflwyno mesurau diogelwch cadarn.  

Gogledd Iwerddon

Ar hyn o bryd nid oes unrhyw ddiogelwch statudol ar gyfer triniaethau cosmetig anlawfeddygol, gan gynnwys dim gofynion trwyddedu na chyfyngiadau oedran.

Er gwaethaf galwadau am ddiwygio, nid oes unrhyw gynlluniau i gyflwyno rheoleiddio.

Yr Alban

Mae deddfwriaeth newydd a basiwyd ym mis Mawrth 2026 yn cyflwyno rheolaethau llymach ar weithdrefnau risg uwch, fel Botox, gan ei gwneud yn ofynnol iddynt gael eu cynnal gan weithwyr gofal iechyd proffesiynol cofrestredig. Mae'r Ddeddf hefyd yn gwahardd rhoi rhai gweithdrefnau i rai dan 18 oed.

Mae Gorchymyn Trwyddedu ar gyfer triniaethau risg is hefyd yn cael ei sefydlu. Ni ddisgwylir gorfodi llawn tan fis Medi 2027.

Gweithgaredd PSA

  • Gofal mwy diogel i'r Alban - maniffesto ar gyfer newid : ym mis Chwefror 2026, cyhoeddwyd ein maniffesto, lle galwom ar Lywodraeth nesaf yr Alban i gynnal momentwm wrth gyflwyno cynllun trwyddedu ar gyfer gweithdrefnau cosmetig anlawfeddygol. Tynnwyd sylw hefyd at yr angen i ddysgu o gamgymeriadau'r gorffennol drwy greu proses unedig ac atebolrwydd clir fel bod dysgu o ymholiadau mawr yn arwain at newid mesuradwy.
  • Ymateb i'r alwad am dystiolaeth gan y Comisiwn Iechyd a Diogelwch ar y Bil Gweithdrefnau Anlawfeddygol (Yr Alban) : yn ein cyflwyniad (a gyhoeddwyd ym mis Tachwedd 2025), amlinellwyd ein cefnogaeth i fwriad y Bil i gyfyngu mynediad at weithdrefnau risg uwch a chanolig i oedolion ac mewn lleoliadau rheoleiddiedig.
  • Ymateb i ymgynghoriad Llywodraeth yr Alban ar drwyddedu colur anlawfeddygol : yn ein hymateb (a gyhoeddwyd ym mis Chwefror 2025), mynegon ni gefnogaeth i wahardd triniaethau risg uwch i bobl dan 18 oed, a fyddai’n dod â’r Alban yn unol â Lloegr i leihau’r risg o ‘dwristiaeth gosmetig’ ledled y DU. Credwn y dylai unrhyw gynllun a gyflwynir fod yn syml ac yn dryloyw. Rhaid cyfleu’r gofynion ar gyfer gwahanol weithdrefnau’n glir i’r cyhoedd fel eu bod yn gwybod beth i chwilio amdano a sut i ddewis ymarferydd.

Cymru

Mae cynllun trwyddedu ar gyfer “gweithdrefnau arbennig” eisoes ar waith (sy’n cwmpasu gweithdrefnau fel tatŵio ac aciwbigo).

Mae pwerau i ymestyn hyn i weithdrefnau esthetig fel Botox a llenwyr, ond nid oes amserlen ar gyfer hyn wedi'i chadarnhau.

Gweithgaredd PSA

  • Gofal mwy diogel i Gymru: maniffesto ar gyfer newid : yn ein maniffesto Cymru 2026 (a gyhoeddwyd ym mis Chwefror 2026), fe wnaethom alw ar Lywodraeth nesaf Cymru i ymestyn cynllun trwyddedu awdurdodau lleol ar gyfer gweithdrefnau arbennig i gynnwys gweithdrefnau cosmetig anlawfeddygol. Fe wnaethom hefyd alw am atebolrwydd cliriach fel bod dysgu o adolygiadau mawr yng Nghymru ac ar draws y DU yn arwain at newid gwirioneddol, mesuradwy.
  • Ymateb i ymgynghoriad Llywodraeth Cymru ar Drwyddedu Gorfodol ar gyfer Gweithdrefnau Arbennig yng Nghymru : yn ein hymateb (a gyhoeddwyd ym mis Ebrill 2023), amlinellwyd ein cefnogaeth i fwriad Llywodraeth Cymru i fynd i'r afael â rhai o'r risgiau sy'n weddill sy'n gysylltiedig â chynnal gweithdrefnau arbennig, ond tanlinellwyd, wrth ddatblygu'r cynllun, ei bod yn bwysig bod Llywodraeth Cymru yn ystyried yn llawn sut y bydd trwyddedu'n rhyngweithio â dulliau sicrwydd presennol, gan gynnwys rheoleiddio statudol a chofrestru gwirfoddol drwy'r rhaglen Cofrestrau Achrededig. 

Lloegr

Nid oes unrhyw ofynion gorfodol ar gyfer ymarferwyr. Fodd bynnag, mae pwerau'n bodoli i gyflwyno cynllun trwyddedu o dan Ddeddf Iechyd a Gofal 2022.

Mae'r Llywodraeth yn bwriadu ymgynghori yn ystod 2026 (amseriad i'w gadarnhau) ar gyfyngu ar weithdrefnau risg uwch, gyda chynigion trwyddedu ehangach i ddilyn.

Gweithgaredd PSA:

Tystiolaeth i'r Pwyllgor Menywod a Chydraddoldeb : ym mis Gorffennaf 2025, fe wnaethom gyflwyno cyflwyniad i'r alwad am dystiolaeth gan y Pwyllgor Menywod a Chydraddoldeb fel rhan o'u Ymchwiliad i effeithiau mewnblaniadau bron a gweithdrefnau cosmetig eraill ar Iechyd . Mae ein hymateb yn canolbwyntio ar dynnu sylw at y bwlch rheoleiddiol yr ydym yn credu sy'n bodoli mewn perthynas â gweithdrefnau cosmetig anlawfeddygol ac ailadrodd ein cefnogaeth i ddull sy'n seiliedig ar risg gan gynnwys cyflwyno cynlluniau trwyddedu i liniaru'r risgiau a chynnal cysondeb ledled y DU cyn belled ag y bo modd. Rydym hefyd yn tynnu sylw at ein barn y gellid rhoi mwy o sylw i gryfhau a chefnogi dulliau sicrwydd presennol, er enghraifft rhaglen Gofrestrau Achrededig y PSA a'r angen am gyfathrebu cyhoeddus effeithiol i sicrhau bod aelodau'r cyhoedd yn gwybod sut i wneud dewisiadau diogel wrth geisio triniaeth. 

Gofal mwy diogel i bawb 

Yn ddiweddar, fe wnaethom asesu’r cynnydd a wnaed ar yr argymhellion a gyflwynwyd gennym yn ein hadroddiad yn 2022 – Gofal mwy diogel i bawb: atebion o reoleiddio proffesiynol a thu hwnt – roedd hyn yn cynnwys tynnu sylw at y bwlch diogelwch ar gyfer y mathau hyn o weithdrefnau a pharhau i alw am fesurau diogelwch priodol ar waith ar gyfer colur anlawfeddygol ledled y DU. 

Ein galwad barhaus am ofal mwy diogel

Rydym yn parhau i alw am fesurau diogelwch priodol ar gyfer gweithdrefnau cosmetig anlawfeddygol ledled y DU. Byddai dull clir, cyson a seiliedig ar risg yn helpu i leihau niwed, cefnogi arfer mwy diogel a rhoi gwybodaeth well i'r cyhoedd wrth ddewis ymarferydd.

Dewis ymarferydd

Os ydych chi'n ystyried gweithdrefn gosmetig nad yw'n llawfeddygol, chwiliwch am ein Marc Ansawdd. Mae'n dangos bod cofrestr ymarferydd wedi'i hachredu ac yn bodloni ein Safonau ar gyfer Cofrestrau Achrededig. Ar hyn o bryd rydym yn achredu dau gofrestr wirfoddol yn y maes hwn: Save Face a'r Cyngor Cydweithredol ar gyfer Ymarferwyr Cosmetig .

Os ydych chi'n ystyried unrhyw fath o driniaeth - defnyddiwch ein teclyn gwirio ymarferydd